Skrivestafett 2016

gate19

Gate 19

Det er ei lang reise, å fly med Widerøe til Vestlandet. Det lengste er ikkje bilturen ein eventuelt tek til Gardermoen, frå til dømes Smestad eller Manglerud. Ikkje dei 19 minutta med flytoget frå Oslo S, sjølvsagt, dei er nesten meiningslaust korte. Det kjennest heller ikkje så langt etter at ein har landa, ikkje ei gong om ein flyg til Førde og hugsar tida då halve sentrum var rullebane. Er ein heldig, blir ein henta. Og då er ein jo heime, allereie før flyet har landa, for ein ser den velkjende bilen på parkeringa og veit akkurat korleis lukta av treningstøy eller spedbarn eller nikotin eller 5-56 vil kjennast i nasen. Nei. Det verste med å fly frå Gate 19 er at når du passerer Gate 18, trur du at du snart er framme. Og då er du knapt halvveges.

Det kan umogeleg vera sunt for eit hjarte, denne vekependlinga mellom kunstige kanalar på Tjuvholmen ved Aker brygge til gamlekaia ved ein fjord ingen kjenner djubda i, tenkte mannen i grå dress. Han sjekka informasjonstavla, sjølv om han allereie hadde banna stumt då han såg på appen at flyet også denne kvelden gjekk frå Gate 19. Sjølvsagt ville han nå fram i tide, han gjorde alltid det når han drog heim slike torsdagskveldar, det var ikkje det, men hadde det vore ein annan gate, til dømes gate 26 dersom han hadde flydd Norwegian og så tatt båten, så kunne han også rekt ein halvliter, men då ville han ikkje vore heime før ved midnatt, og då ville ho bli sur, og då var det køyrd.

Kvinna med spedbarnet hadde ein toåring klamrande i skjørtekanten. Ho sveitta i panna og på overlippa, sjølv om ingen raudfarge kunne skimtast i det runde ansiktet. Då ho datt ned på eit av dei ledige plastsetene i ventehallen og drog sjalet tilside, fall eit tungt bryst ut mellom lag av fargerikt tøy. Det likna eit lite dyr, ein kvelp med måneandlet som mora kanskje, som stakk ein rund og mørkebrun snute ut frå hiet for å sjekke om det var fare på ferde.

Om ein berre kyssar og kyssar og kyssar, kan ein bli usynleg, tenkte ho, og handa hennar nede i lomma greide ikkje sleppe sveittegrepet om boardingkorta deira. Han tenkte kanskje det same, for tunga hans krølla seg der innanfor framtennene hennar, som ein krok, og leppene hans låg lufttett om hennar slik at ho ikkje våga rive seg laus: det ville kome ein høg og pinleg lyd då, SMOCK, og alle ville sjå på henne. Kan’skje le. Og han. Ville heilt sikkert. Gå. Sin veg.

Skrivaren har site der i den vesle ventehallen i nesten ein time. Bokstavane leikar i fanget, skrivaren er fanga av setningane sine. Skrivaren vil ikkje vera fange. Skrivaren treng å arbeide, har lært at arbeid gjer fri. Skrivaren kjenner orda som kitlar i bringa, kitlar og stikk heile vegen ned til fingrane. Skrivaren minnest, og skriv, Eg er ein, og negeren to, ungane hennar er tre og fire, grådressen fem, klinejenta seks, og klineguten sju. No har eg telt dykk alle. No er det fullført. Alt er lugnt.

Ei røyst bryt stilla, ikkje over høgtalar, men fordi ei ung kvinne i grøn jakke står midt på golvet og held om skiltet ho har hengande om halsen medan ho snakkar.

– Vi beklager å måtte informere alle passasjerer om at kveldens avgang med Widerøes rute WWW333 til Sandane klokka 20.00, med mellomlandinger, vil bli forsinket. Passasjerene må holde seg i ro her på Gate 19, på grunn av sikkerhetsinstruksene vil det ikke være mulig å gå tilbake til avgangshallen. Vi beklager, og takker for deres forståelse. Vi kommer tilbake med mer informasjon så snart vi kan.

2

Som tilsett veit ho av erfaring at nokon vil komme og skjelle ho ut. Fordi dei trur alt handlar om service og flyselskapet si vilje til å legge til rette. Som om ho og dei andre tilsette styrte alle dei små detaljane som gjer at eit fly ikkje kan lette, eller har makt til å stoppe utbrot av lava, torever eller den lille tekniske feilen som gjer at alt stoppar opp.
Ho har lært korleis ho skal vere om dei hissar seg opp, om dei misser kontrollen. Så då diktaren kjem bort med raske steg, ventar ho det. Ho er førebudd. Blikket er roleg, ho ser rett på han.
«Kor lang tid», spør diktaren. Ho ser at han sveitter litt. «Kor lenge må vi vente» Handa hans skjelv. Han mumlar noko om gravferd og bror.
«Eg tok ein sjanse, kor mykje uflaks kan ein ha?»

3

Toåringen har hatt nok med å følgje farten med å komme seg fram til venterommet.
Men etter to minutt på setet tykkjer han dette er einsformig og beint fram keisamt. Her må vel vere noko som kan utfordrast? Og då babyen seier frå om at han kan tenkje seg mat, og mora tek seg av han, ser han sitt snitt til å stikke av frå følgjet. Dama i skranken var nett oppteken med diktaren, og la ikkje merke til at toåringen gjekk nett forbi henne og ut og tilbake dit han kom frå. Brått skrik mora opp: «Kvar er du no?» og alle kvepp til og lurer på kva det gjeld.
«Såg de barnet mitt?»ropar mora, og nokon svarar: «Ja, du matar det!» og mora skrik: «Den vesle toåringen er ikkje her lenger!»

4
Oppstyret gjer at det kyssande paret sluttar å kysse og begge ser dei seg undrande omkring. Det er som om dei først no oppdaga at dei ikkje er aleine i verda. Sidan dei berre har hatt auge for kvarandre ei god stund, veit ingen av dei kva som er på ferde. Ein augneblink trur ho at det er dei som er senter for alle si merksemd, og ansiktet får ein markant raudfarge. Men ho skjønar raskt at det heldigvis ikkje er tilfelle. Kvinna med spedbarnet verkar nesten panisk. Ho står midt på golvet. Blikket sveipar over rommet utan at ho får auge på det ho leitar etter. «Nokon må vel ha sett kvar han gjekk!»

5.

«Eg såg han» Stemma til den unge guten som hadde kyssa jenta si så lenge at ho trudde jenta skulle falle bevisstlaus om grunna luftmangel, bryt gjennom den gryande panikken. «Kvar då», seier ho og skammer seg nesten over kor stemma skjelv. «Han kraup bort over gangen, og under benken langt der borte» Maia reiser seg og legg spedbarnet på skuldra. I forfjamselsen gløymer ho å dekke til brystet. Klineguten, som følger ho bort til benken, klarer ikkje å unngå å legge merke til det, men torer ikkje seie frå. Maia legg seg på kne, og kiker under benken. Ingen toåring der. Klineguten har gått til neste, men halvvegs stoggar han, med auga fiksert på noko mellom benkane. Utan eit ord vinkar han Maia til seg. På den grå, nesten kommunalt blyaktige veggen, mellom to svarte benkar med plass til to personar i kvar, står eit bitte lita dør på gap, akkurat nok til at ein stutt, og litt rund, toåring utan problem kan tusle gjennom. Over står det med små raude bokstavar: GATE 19 1/3. Maia ser på klineguten. Han ser på henne. Bak dei har klinejenta, skrivaren og grådressen samla seg rundt dei. Ingen seier noko. Til slutt snur alle seg mot skrankedama.

6. – Min feil?, tenkjer ho. – Eg har då ikkje som oppgåve å passe ungane til folk.

Ingen har sagt noko. Eg blir ståande, og ser rekkja av utolmodige reisande som sig sakte mot skrankedama som får eit bestemt inntrykk av at det er hennar feil at ungen stakk. Ho kjenner seg som ei lita sild, sjanselaus mot flokken av spekkhoggarar som målretta sirklar inn bytet dei skal dele mellom seg.

Bokstaveleg tala med ryggen mot veggen og magen mot skranken ser ho så rett i augene som ho klarer på det mangehovuda trollet som kjem mot ho og vil heim til Vestlandet.

– Eg skal ringe security, seier ho.

Trollet stansar. Eg lurer på kva eg skal seie.

7.

«Securitas, se, securi– sec—», Ho leitar febrilsk nedover lista med telefonnummer. Tankane står stille. Ho kjenner med eitt at ho blir tørst, nummen, sveitt og rar. Heile kroppen kjennest framand. Minnet om den gongen for mange år sidan då hennar eigen toåring gjekk åleine ned gamlevegen mot ein flaumdiger elv midt vårløysinga, stig i henne, fyller henne slik at ho tykkjer ho ikkje greier puste. Ho hugsar det skræmelege, lysgrøne fargesløret som la seg i bølgjer over snøen då ho skreik namnet til vesleguten, fårlege bølgjer, – no ser ho ei liknande bølgje av lydlaust, fårleg grønt leggje seg over menneskemengda framfor skranken, det digre trollet med hundrevis av hovud, alle med munnar som snart vil gløype henne.

8.
Diktaren ser igjen på skrankedama. Han møter eit blikk frå to blanke auge. Krystall, som gjev han eit ørlite hogg i mellomgolvet. Kva er det med denne dama? Har han sett henne før? Nesten umerkeleg fjernar han seg frå gruppa med gaulande vestlendingar ved skranken. Han går mot neste gate, men stoppar utan å nøle ved 19 1/3. Den vesle døra står enn open. Han kiker inn og ser traktoren som ligg på golvet. Ein leiketraktor, minimodell av ein John Deere, frisk og grøn i fargen. Kjapt stikk han den lange skrivearmen sin inn i døropninga og greier å fingre traktoren til seg. I det han skal til å stikke traktoren ned i lomma, kjenner han eit hardt grep på skuldra. Han snur seg og ser rett i ein svart uniform. Ein svær gosse av ein securitavakt står framfor han. Det glattbarberte hovudet hans framhevar ein undermunn full av snus. Bak vakta står den grønkledde skrankedama med ein nøkkel i handa.

9
Då rungar ei stemme over høgtalaranlegget. – Alle må holde seg i ro der de er. Vi har en gisselsituasjon. Politiet er på vei. Bare passasjerene til Sandane med WWW333 skal gå om bord. Vi gjentar, passasjerene til Sandane skal gå om bord. Det blir dørgande stille, før Maia skrik skingrande: – Eg må finne guten! Ho er altfor stor til å krype gjennom døra i veggen, men kline-guten smyg seg lynraskt gjennom og blir borte. Jenta ropar fortvila etter han, men Securitas-mannen grip henne i armen. – Gå! seier han. – Alle hitover! Skrankedama låser fort den vesle døra med nøkkelen. Det er ikkje lenger mogleg å sjå at det er ei dør der. Så er dei snublande i eigne og kvarandre sine bein på veg mot flyet. I forvirringa greier skrivaren å smyge den grøne traktoren usett ned i frakkelomma.

10

Og akkurat idet han la fingrane om traktoren dukka pussig nok bildet av dama opp på netthinna til skrivaren. Dama bak skranken. Kva var det med den skrankedama? Og kvifor i heitaste kom han på henne idet han klemde rundt ein leiketraktor av merket John Deere?
Lyden av fjerne sirener! Han stogga og såg forvilla at rekkjer av brannbilar og ambulansar med hissig pumpande lys fløymde inn på flyplassen, men dei bråstogga langt borte på rullebana.

Så flyet vårt skal kunne lette! for det gjennom han.

Gå! brølte det bak han, og ein neve skubba han mot flytrappa. Men der vart han ståande nagla fast. Flyvertinna som stod inne i flyet og venta på dei med maskinpistol. Skrankedama!

John Deere, sa ho med glitrande auge. John Deere er eksplosiv.

11

Ho var femten, nett ferdig med skuledagen, på veg heimover. Onkel og tante skulle kome med flyet. Ho visste ikkje om ho gledde seg, det var alltid så mykje mas med dei, særleg om dei hadde med seg begge ungane, som dei skulle no. Ungane var greie dei, men desse vaksne som heile tida gneldra og masa om “ikkje gjer ditt” og “sit i ro”  og alt slikt. Ho hugsa då guten var her sist, då han fekk den grøne traktoren. “Kva seier du no til snille tante?”

Ho er like ved flyplassen no. Men. Kva er det som rører seg i øvste vindauget? Ein liten unge, han smiler då han ser henne. Og dama bak han, kva er det ho har i handa?

12

Kline-guten kan kjenne at han tek borti gulv, tak og veggar på ein gong, mens han dirrande åler seg framover med fingre som er fuktige av sveitte. Ein skingrande tone pip i øyra hans og leppene formar lydlause «nei, nei, nei». Kva i alle dager var det for ein idiotisk impuls som hadde fått han til å kaste seg inn her? Kvifor hadde dei stengt døra bak han? Og ikkje minst: Ville han nokon gong komme seg ut herifrå? Så kjem han på at han ikkje er åleine. Har toåringen klara å komme seg vidare, skal han også klare det. Med kjevene hardt pressa saman fortset han, og etter berre eit par meter til, kan han kjenne tunellen utvide seg, og snart kan han stå oppreist. Han famlar seg rundt ein sving, men synet som møter han får han til å gispe.

13

Når auga hans venner seg til mørket kan han sjå hundrevis av ekle rotter som verkar veldig forvirra, dei spring fram og tilbake og ropar til kvarandre. Men det høyres ikkje ut som dyrelydar, det høyres ut som dei har…språk? Det kan då ikkje stemme? Plutseleg er det ei av rottene som stoppar opp og snuser på skoa hans. «Oh Ne, ne nur la malbono relevigxis, sed la brua malsupreniris!» Det ser ut som rotta forventar eit svar, men sjokket gjer han taus. Rotta nølar, leitar etter orda. «Alt feil! Asfaltbarn ikkje vere her! Den onde reist til Asfaltland!»

14

Mannen i grå dress går rett bak diktaren opp flytrappa. Diktaren snur seg, munnen open, auga stirande som mot ingenting. Men det finst ingen andre plassar å gå no: Også mannen i gul vest som har følgt dei til flyet, peikar mot dei med maskingevær.

Noko fyller hovudet hans, irriterande: eit høgt og endelaust ul, forstår han plutseleg. Det kjem frå mora til den sakna guten, men det høyrest ikkje menneskeleg ut. Noko skjerer gjennom lyden, og han får med seg at flyvertinna skrik eit plassnummer. Han set seg der, lukkar auga, høyrer ingenting meir.

Tenkjer på ein sein drink på Tjuvholmen i går, fjorden han elskar meir enn nokon vestlandsfjord, den vakre handa på bordet framfor han. Handa til Jon. Ingenting anna finst for han akkurat no.

15

Sekundet etter riv ei jernklo mannen i den grå dressen ut av gårsdagens minner. Den skjer seg inn i armen hans. Han sperrar opp augene og møter blikket til tobarnsmora. Det er handa  hennar som klamrar seg til han.

«Sed la brua malsupreniris», ber ho, «malbono relevigxis. Please.».

Ikkje fred å få nokon stad, tenkjer han irritert, før han brått reiser seg og riv av seg dressjakka. Før nokon har forstått kva som skjer, bykser han fram mot flyvertinna og mannen i gul vest og hiv jakka over dei, smell hovuda deira saman med eit stort dunk slik at geværet ramlar ut av handa til gulvesten og vidare ned i flytrappa, klank klank. Ikkje før den ligg under flypropellen stilnar det svarte, moglege drapsvåpenet. Mannen utan grå dressjakke snur seg og ropar inn i flyet:

«Kom, kom, alle må ut av flyet, vi må finne asfaltungen. Det hastar. Finst det ein skrivar her?»

16

Folka der inne i flykroppen sit som statuer, dei berre ser rett fram. Det virka som om orda han  sendte i full kraft inn i flyet berre forsvann inn i eit svart hol.  Han snur seg og ser at flyvertinna og mannen i gul vest endå ikkje er tilbake til den verda dei forlot for nokre sekund sidan.

Han ser inn i flyet att, fyller magen med luft, formar hendene som ei trakt rundt munnen og sender orda ut i ei decibeleg kraft som ein inntil no trudde ikkje fantest:

«Finst da ein skrivar her? Vi må alle ut av   

Plutseleg reiser eit vesen seg rett fram for der roparen står, og seier:

«Ja, eg er Ivar, kva er på ferde? 

Ein arm frå sidesetet stikk fram, strekkjer seg mot jakka hans og dreg han tilbake. Dame-stemma frå same sidesete seier: «Han ropar etter ein skrivar, ikkje på deg Ivar.»

17

Klineguten rista på hovudet medan han heldt hendene framfor auga og pusta tungt.

At han aldri skulle lære. Det der hersens party-dopet han hadde rota i seg i går kveld og natt, med ukjente og  komplekse kjemiske forbindingar…

Han hadde prøvd det før og visste kva det  ville føre til. Han blir ei smidig gaselle  på dansegolvet, og ei utholdande løve i senga.

Bieffekten dagen etter var at han knapt nok hugsa gaselle- og løveaktivitetane, og at han fekk hallusinasjoner, skallebank og diarè.

Det einaste som hjelpte, hadde han funne ut, var å bedrive intens kyssing eller anna av den slags aktiviteter, med kjærasten, eller for den saks skuld med kven som helst.  Då blei  hjernecellene såpass konsentrert om dei aktivitetane, at dei glømte å hallusinere.

Det var i alle fall den teorien han hadde komme fram til sjølv.

No begynte hallusinasjonane å komme tilbake, pluss ein dundrande skallebank.

Han kikka mellom fingrane, og sakte forsvann rottene med rottestemmene, og gjekk gradvis over til å verte en gråtande liten gutunge.

Gutungen kom forskremt staubende mot han.

Klineguten bøygde seg ned og løfta gutungen opp, mens han registrerte, at utenom hallusinasjonar og skallebank, så hadde bieffekten diarè begynt å gjere seg gjeldande i tarmtottane.

18

Men han smiler berre, veit at ingen av dei eigentleg trengte bleie, og aldri skal trenge det meir. Dei er eitt no, alle dei Aslag-ane han har vore. Dei som var einaste broren til Skrive-Ivar, gjennom eit liv som verka langt.

Aslag er toåringen som fekk traktoren han ikkje visste at han hadde drøymt om. Han er den nyfødde ved mjølkebrystet, og klineguten som seinare saug seg fast i klinejenter når stormane reiv i beingrinda. Han er den unge mannen bygdetrollet jaga ut, og beint ned til rottene i bykloakken. Men han er også mannen i grå dress, han som elska Jon meir enn vestlandsfjordar ei tid, og som var i teneste hjå Hennar Majestet Ruterdronninga når bussar og tog kom på villveg og feilspor i hovudstaden.

Ja, han er Aslag, storebroren til ein som vil skrive, og Aslag skal gravleggjast i morgon. Difor kan han også smile til alle dei venlege, triste, forbanna, svikefulle og kjærlege kvinnene han har kjent. Vesle mor Maia er også evig mor Gaia, ho vinkar frå ein stad langt over alle flykorridorar. Tante skal snart leggje traktorgåva og ein blome tilrette ved kvilestaden hans, akkurat som før. Kvinnene han har kyssa med ekte saltsmak på leppene, dei var utan sjalusi og utan sakn, dei var alle ei.

Sjølv rottene sitt språk var ordna og rydda til heilskap no.

Han forsto alt.

Inn for landing på Sandane såg diktaren korleis skodda skrapa buken mot fjella, og i nokre endelause sekund av turbulens var han vektlaus og lett, heilt utan redsle for å styrte. Han hadde fullført det umogelege. Nekrologen var ferdig. Biletet av den elska broren skulle bli heilt og fargerikt og vakkert – også for dei som aldri hadde brydd seg med å sjå heile Aslag.

Det løynde skrivarsmilet smakte litt flautt, men diktaren kom over klisjé-angsten og måtte klappe litt på flyskrotten då han gjekk ned trappa. «Takk, min Pegasus, du tok meg til bror min enno ein gong … »

 

Advertisements

Legg igjen en kommentar

Fyll inn i feltene under, eller klikk på et ikon for å logge inn:

WordPress.com-logo

Du kommenterer med bruk av din WordPress.com konto. Logg ut / Endre )

Twitter picture

Du kommenterer med bruk av din Twitter konto. Logg ut / Endre )

Facebookbilde

Du kommenterer med bruk av din Facebook konto. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer med bruk av din Google+ konto. Logg ut / Endre )

Kobler til %s